Trajtimi i çarjes buzë-qiellzë

Osteoplastika e çarjes alveolare

Transplantim sekondar i kockës në çarjen alveolare – qëllimet, koha, teknika dhe kujdesi.

Shkurt

Osteoplastika sekondare e çarjes alveolare (transplant kockor) është një operacion në të cilin kocka – zakonisht e marrë nga kreshta iliake – transplantohet në çarjen alveolare. Kryhet idealisht në moshën 9–11 vjeç, përpara se dhëmbi kanin të përpiqet të dalë përmes çarjes. Qëllimet janë: të sigurojë kockë për daljen e kaninit, të stabilizojë rajonin e hundës dhe të rivendosë vazhdimësinë e nofullës së sipërme.

Pse dhe kur?

Koha

Qëllimet dhe koha e operacionit

Tek fëmijët me çarje buzë-qiellzë, në kockën e nofullës së sipërme mungon një pjesë në zonën e harkut dhëmbor. Pa kockë, dhëmbi kanin (dhëmbi 3) nuk mund të dalë normalisht, qiellza është e paqëndrueshme dhe maja e hundës nuk ka mbështetje kockore.

Koha ideale

Për osteoplastikën sekondare, udhëzimi është një fazë e daljes së kaninit prej ½ deri ¾ të zhvillimit të rrënjës – tek shumica e fëmijëve kjo i përgjigjet moshës 9–11 vjeç. Ky moment monitorohet ortodontikisht dhe radiologjikisht.^[1]

Shumë herët (para ½ të zhvillimit të rrënjës): integrim më i dobët, çrregullime të mundshme të rritjes
Shumë vonë (pas daljes së plotë pa kockë): kaninit i mungon mbështetja kockore, prognozë dukshëm më e dobët

Sekondare vs primare Osteoplastika primare (në moshën foshnjore, sot e rrallë) është zëvendësuar kryesisht nga forma sekondare, sepse ka më pak efekte negative në rritjen e nofullës. Forma sekondare e përshkruar këtu është sot standardi.

Teknika kirurgjikale

Si kryhet ndërhyrja?

Përgatitja

Përgatitje ortodontike (3–6 muaj para operacionit): zgjerimi i nofullës së sipërme (me një ekspander qiellzor nëse nevojitet) për hapësirë optimale; kontroll i higjienës orale.

Marrja e kockës

Marrja nga kreshta iliake (crista iliaca). Kockë sfungjerore merret nga kreshta iliake e përparme nën anestezi të përgjithshme. Alternativa: kalvaria (kocka e kafkës), kërc brinjësh, zëvendësues kockorë sintetikë.

Transplantimi

Vendosja në çarjen alveolare. Lambot periostale dhe mukoza mobilizohen, kocka vendoset dhe plaga mbyllet pa tension. Ndërhyrja zgjat rreth 1,5–3 orë.

Qëndrimi spitalor

1–3 ditë në spital. Terapi e dhimbjes, shpëlarje goje, ushqim i butë/lëng për 4–6 javë. Ecja fillimisht e kufizuar (dhimbje ije në vendin e marrjes).

Kujdesi pasues

Ortodoncia e udhëheq kaninin përmes kockës së transplantuar. Kontroll radiologjik pas 3–6 muajsh për të vlerësuar integrimin e kockës.

Evidencat & rezultatet

Çfarë tregon literatura?

Osteoplastika sekondare me transplant nga kreshta iliake konsiderohet një teknikë e mirëvendosur me shkallë të lartë suksesi kur koha është optimale:^[2]

Formimi i një ure kockore në rreth 70–90 % të rasteve (intervali ndryshon sipas studimit dhe qendrës)
Dalja e kaninit përmes kockës së transplantuar arrihet në shumicën e rasteve me mbështetje ortodontike
Rezultate më të dobëta në rast: kohe të papërshtatshme, defektesh të mëdha, përgatitjeje ortodontike të pamjaftueshme, higjiene orale të dobët^[3]

Alternativa ndaj kockës iliake Zëvendësuesit sintetikë të kockës dhe faktorët e rritjes (p.sh. BMP-2, rhBMP-2) vlerësohen në studime. Një epërsi e qartë ndaj transplantit iliak ende nuk është provuar. Zgjedhja e materialit varet nga përvoja e qendrës, madhësia e çarjes dhe mosha e pacientit.

Burimet

Bergland O et al. (1986). Elimination of the residual alveolar cleft by secondary bone grafting. Cleft Palate J, 23(3):175–205. PMID: 3524905
Rawashdeh MA, Telfah H (2008). Secondary alveolar bone grafting: the dilemma of donor site selection. Br J Oral Maxillofac Surg, 46(8):665–70. DOI
Enemark H et al. (2001). Secondary bone grafting in unilateral cleft lip and palate patients. Int J Oral Maxillofac Surg, 30(6):472–8. DOI

← Kthehu te përmbledhja e çarjes buzë-qiellzë